Aile Hekimliği, kendi eğitim içeriği, araştırmaları, kanıta dayalı ve klinik uygulamaları olan akademik ve bilimsel bir tıp disiplini ve birinci basamağa odaklı bir klinik uzmanlıktır. Aile hekimliği uzmanı, yaş, cinsiyet ve rahatsızlık ayrımı yapmaksızın bireylere, ailelere ve bir sağlık birimine bağlı nüfusa kişisel ve sürekli birinci basamak sağlık hizmeti sunan tıp fakültesinden mezun olduktan sonra üç yıl uzmanlık eğitimi alan kişidir. Bu bağlamda, Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı’mız, uzmanlık eğitimi kapsamında Tıpta Uzmanlık Sınavı sonuçları ile üç yıl tam süreli olarak araştırma görevlilerine verdiği eğitim ve öğretim ile ülkemize saygın, bilimsel ve kalifiye aile hekimliği uzmanları kazandırmayı hedeflemektedir.

       

      TARİHÇE

   Dünyada Aile Hekimliğinin ilk kez 1923 yılında, Dr. Francis Peabody tarafından tıp bilimlerinde oluşan aşırı uzmanlaşma sonucunda hastaların ortada kaldığını, hastalara kapsamlı yaklaşarak kişisel sağlık hizmet verecek bir uzmanlık dalına olan gerekliliği vurgulanarak temeli atılmıştır. İngiltere’de 1844 yılında Ulusal Aile Hekimliği Kurumunun 1948 yılında da Ulusal Sağlık Servisinin kurulması ile Aile Hekimliği kişilerin sağlık bakımına ulaşması ve hastane servisinden yararlanması için giriş kapısı haline gelmiştir. 1952 yılında İngiltere’de Genel Pratisyenler Kraliyet Kolejinin kurulması da Aile Hekimliğinin tarihsel gelişim sürecinde önemli kilometre taşlarından biri olmuştur. Amerika’da uzmanlaşma çağının doruk noktasına ulaşması ile hastaya genel yaklaşım gösteren yeni bir hekim tipine gereksinim ortaya çıkmıştır. Bu yaklaşımın temel prensipler ve özgün bir eğitimle genel pratisyenlikten farklı olması gerektiği vurgulanmıştır. Amerika’da bu yeni klinik bakışa sahip hekimlere olan gereksinim 1966 yılında Millis ve Willard raporları ile açıklanmıştır. 1969’da Aile Hekimliği Asistanlığı İzleme Komitesi oluşturulmuş ve 1947 yılında kurulan Amerikan Genel Pratisyenlik Akademisi 1970 yılında Amerikan Aile Hekimleri Akademisi olarak yeniden adlandırılmıştır. Dünya Aile Hekimleri Organizasyonu WONCA 1972 yılında kurulmuştur.

       Ülkemizde Aile Hekimliğinin birinci basamakta uzmanlaşmanın temelleri ilk olarak 1947 yılında, Dr. Behçet Uz’un Sağlık Bakanlığı döneminde atılmıştır. 1947 yılında “Genel Sağlık Uzmanlığı” adı ile yeni bir uzmanlık eğitimine başlanılmış ve daha sonra 1955’de eğitime son verilmiştir. 1983 yılında “Tababet Uzmanlık Tüzüğünde Aile Hekimliği Uzmanlığı yer almıştır. 1984’te, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde ilk aile hekimliği anabilim dalı kâğıt üzerinde kurulmuştur. 1985 yılında Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimine Sağlık Bakanlığı ve SSK’ya bağlı eğitim hastanelerinde başlanmıştır. 1993 yılında, uzmanlık derneğinin yoğun çabaları ile Yüksek Öğretim Kurumu 12547 sayılı kararı ile tıp fakültelerinde Aile Hekimliği Anabilim Dallarının kurulmasını uygun bulunmuştur ve bu kararın ardından 1993’de Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesinde Aile Hekimliği Anabilim Dalı kurulmuş ve asistan eğitimine başlamıştır. 1994 yılında Osman Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesindeki bir aile hekimliği akademik kadrosuna ilk kez bir aile hekimliği uzmanı görevlendirilmiştir. 1996’da Türkiye’de iki aile hekimliği uzmanına aynı sınavda ilk kez aile hekimliği dalında doçentlik unvanı verilmiştir. 2005 Yılında Aile Hekimliği uygulaması pilot il olarak seçilen Düzce’de başlamıştır. Sonrasında 2008 yılında Erzurum ve 2010 yılının Aralık ayında tüm Türkiye de uygulamaya geçilmiştir.

      Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı ise 22 Mayıs 2008 kurulmuştur. Kadroya ilk atama ise 10 Ağustos 2009’da olmuştur. Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Tıp Fakültesi Türkçe ve İngilizce Tıp programlarının 1. 2. ve 3. sınıfında teorik dersler ve uygulamalar ile , ayrıca 4.sınıf seçmeli stajı (2 hafta) ve 6.sınıf intörn eğitiminde zorunlu staj olmak üzere mezuniyet öncesi; ve Aile Hekimliği Uzmanlık eğitimi ile mezuniyet sonrası eğitim öğretim faaliyetlerine devam etmektedir.

       Aile Hekimliği Anabilim Dalı’mıza bağlı faaliyet göstermekte olan toplam beş birimli Eğitim tipi Aile Sağlığı Merkez’lerinde (EASM) tüm halkımıza müstesna bir birinci basamak sağlık hizmeti sunulmaktadır.

    Ayrıca hastanemiz bünyesindeki Akademisyen Polikliniği ile üniversitemiz öğretim üyeleri ve birinci derece yakınlarına Aile Hekimliği Anabilim Dalı aracılığıyla sağlık hizmeti sunulmaktadır.

    Yine Anabilim Dalı’mız, Atatürk Üniversitesi Akupunktur ve Tamamlayıcı Tıp Yöntemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde (ATYAM) tüm öğretim üyeleri ve asistan hekimlerimiz görev alarak, hem geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları konularında bilgi ve becerileri gelişmekte, hem de Akupunktur, Hipnoz, Kupa (Hacamat), Ozon ve Apiterapi Uygulamaları ile sunulan sağlık hizmetlerinden tüm vatandaşlar faydalanmaktadır.

     

       Aile Hekimliği Disiplininin Özellikleri

  1. Kişilerin sağlık sistemiyle ilk tıbbi temas noktasını oluşturur.
  2. Sağlık kaynaklarının etkili kullanımını sağlar.
  3. Bireye, ailesine ve topluma yönelik kişi merkezli bir yaklaşım geliştirir.
  4. Hastanın güçlenmesini teşvik eder.
  5. Kendine özgü bir hastayla görüşme süreci vardır.
  6. Sağlık hizmetlerinin hastanın gereksinimleriyle belirlenen sürekliliğini sağlamaktan sorumludur.
  7. Rahatsızlıkların toplum içindeki prevalans ve insidansının belirleyici olduğu özgün bir karar verme süreci vardır.
  8. Gelişiminin erken evresinde henüz ayrımlaşmamış bir şekilde ortaya çıkan ve ivedi girişim gerektirebilen rahatsızlıkları yönetir.
  9. Hastaların akut ve kronik sağlık sorunlarını aynı anda yönetir.
  10. Uygun ve etkili girişimlerle sağlık ve iyilik durumunu geliştirir.
  11. Toplumun sağlığı için özel bir sorumluluk üstlenir.
  12. Sağlık sorunlarını fiziksel, ruhsal, toplumsal, kültürel ve varoluş boyutlarıyla ele alır (Holistik Yaklaşım).

 

       Aile Hekimliğinin Çekirdek Yeterlilikleri Şunlardır

  1. Birinci basamak yönetimi
  2. Kişi merkezli bakım
  3. Özgün problem çözme becerileri
  4. Kapsamlı yaklaşım
  5. Toplum yönelimli olma
  6. Holistik yaklaşım-modelleme

       Öğretim Üyeleri

  1. Prof.Dr. Yasemin ÇAYIR (Anabilim Dalı Başkanı)
  2. Doç.Dr. Kenan TAŞTAN
  3. Dr.Öğr.Üyesi Mustafa BAYRAKTAR
  4. Dr.Öğr.Üyesi Suat SİNCAN
  5. Dr.Öğr. Üyesi İdeal Beraa YILMAZ KARTAL

 

       Asistan Doktorlar

Arş. Gör. Dr. Zeynep Nur KARATAŞ

Arş. Gör. Dr. Melek Sevde ATEŞ ÇETİN

Arş. Gör. Dr. Hilal KILIÇ

Arş. Gör. Dr. Esra  TUGAY FAKIOĞLU

Arş. Gör. Dr. Saniye Merve KOPUZLU

Arş. Gör. Dr. Muhammet Ali YILDIZ

Arş. Gör. Dr. Zehranur KAÇAR

Arş. Gör. Dr. Özge TANRIAŞIKI

Arş. Gör. Dr. Hatice ÇAKMAK ŞAKİROĞLU

Arş. Gör. Dr. Hilal Betül AKÇAY

Arş. Gör. Dr. Nurebrar ÇELİK

Arş. Gör. Dr. Zuhal Yağmur TÜRKOĞLU

Arş. Gör. Dr. Elif Nur BAŞCI ÖZİL

Arş. Gör. Dr. Tuğçe SUCİ

Arş. Gör. Dr. Ayşe Betül ERDOĞAN

Arş. Gör. Dr. Merve YİĞİT  OĞUZ

Arş. Gör. Dr. Kübra  AYAN (ALTUNBULAK )

Arş. Gör. Dr. Hasan ÖZKAYA

Arş. Gör. Dr. Ayşe ÖZDOĞAN

Arş. Gör. Dr. Şeyma ÖZÇELİK

Arş. Gör. Dr. Fatma Betül KELEŞ

Arş. Gör. Dr. Ebru KAZANDIRMAK

Arş. Gör. Dr. Ali ÇALIŞKAN

Arş. Gör. Dr. Feyza Nur HAYAT

Arş. Gör. Dr. Gülşah Esra YILMAZ

Arş. Gör. Dr. Elif Nur ACAR

Arş. Gör. Dr. Ayşegül KURDAL

Arş. Gör. Dr. Mücahit BOZALİ

Arş. Gör. Dr. Hüseyin ÇELİK

Arş. Gör. Dr. Zeynep ESMERAY

Arş. Gör. Dr. Sümeyye Nur KAYA

Arş. Gör. Dr. Hilal DİLER

Arş. Gör. Dr. Meryem KAYA

Arş. Gör. Dr. Ali GÜR

Arş. Gör. Dr. Derya Deniz TAŞTAN

Arş. Gör. Dr. Mustafa SAİN

Arş. Gör. Dr. Harun SOYER

Arş. Gör. Dr. Ertuğrul ÇORUH

Arş. Gör. Dr. Büşra ÖZDEMİR

Arş. Gör. Dr. Delal AKMAN

Arş. Gör. Dr. Taha ŞEKER

Arş. Gör. Dr. Elif DEMİRKILIÇ

Arş. Gör. Dr. Mehmet Can GÜNDÜZ

Arş. Gör. Dr. Ayşe ÜNEŞ

Arş. Gör. Dr. Gülsüm DEMİR

Arş. Gör. Dr. Merve YALÇIN

Arş. Gör. Dr. Şule ACAR

Arş. Gör. Dr. Güzide YILMAZ

Arş. Gör. Dr. Turhan ÇELİK

Arş. Gör. Dr. İlknur SOYLU

Arş. Gör. Dr. Hamdullah DALGIÇ

 

       Aile Hekimliği Anabilim Dalı’mıza bağlı faaliyet göstermekte olan iki adet Eğitim Aile Sağlığı Merkezi (EASM) bulunmaktadır:

  1. Üniversite Kampüs EASM: 3 adet ASM birimi içerir.
  2. Dadaşkent Saltuklu EASM: 2 adet ASM birimi içerir.

       Araştırma Görevlilerimiz bu merkezlerde hem uzmanlık eğitim sürecinin önemli bir aşamasında bilgi, tecrübe ve pratik deneyimlerini geliştirmekte, hem de Aile Hekimliği uygulamasını birinci elden halka ulaştırmaktadırlar.

    Bu bağlamda, birinci basamak sağlık hizmet sunumu kapsamında sunulan hizmetler şu şekilde sıralanabilir:

  1. Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak tanı, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetlerini vermek,
  2. Sağlıkla ilgili olarak kayıtlı kişilere rehberlik yapmak, sağlığı geliştirici ve koruyucu hizmetler ile ana çocuk sağlığı ve aile planlaması hizmetlerini vermek,
  3. Kendisine kayıtlı kişilerin ilk değerlendirmesini yapmak için altı ay içinde ev ziyaretinde bulunmak veya kişiler ile iletişime geçmek,
  4. Kayıtlı kişilerin yaş, cinsiyet ve hastalık gruplarına yönelik izlem ve taramaları (kanser, kronik hastalıklar, gebe, loğusa, yenidoğan, bebek, çocuk sağlığı, adolesan, erişkin, yaşlı sağlığı vb.) yapmak,
  5. Periyodik sağlık muayenesi yapmak,
  6. Tetkik hizmetlerinin verilmesini sağlamak ya da bu hizmetleri vermek,
  7. Kendisine kayıtlı kişileri yılda en az bir defa değerlendirerek sağlık kayıtlarını güncellemek.
  8. Evde takibi zorunlu olan özürlü, yaşlı, yatalak ve benzeri durumdaki kendisine kayıtlı kişilere evde veya gezici/yerinde sağlık hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak tanı, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetlerini vermek,
  9. Aile sağlığı merkezi şartlarında tanı veya tedavisi yapılamayan hastaları sevk etmek, sevk edilen hastaların geri bildirimi yapılan muayene, tetkik, tanı, tedavi ve yatış bilgilerini değerlendirmek, ikinci ve üçüncü basamak tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri ile evde bakım hizmetlerinin koordinasyonunu sağlamak,
  10. Gerektiğinde hastayı gözlem altına alarak tetkik ve tedavisini yapmak,
  11. Entegre sağlık hizmetinin sunulduğu merkezlerde gerektiğinde hastayı gözlem amaçlı yatırarak tetkik ve tedavisini yapmak,
  12. Aile sağlığı merkezini yönetmek, birlikte çalıştığı ekibi denetlemek ve hizmet içi eğitimlerini sağlamak,
  13. İlgili mevzuatta birinci basamak sağlık kuruluşları ve resmi tabiplerce kişiye yönelik düzenlenmesi öngörülen her türlü sağlık raporu, sevk evrakı, reçete vs. belgeleri düzenlemektir.

       Ayrıca Aile Hekimliği Anabilim Dalı’mıza bağlı faaliyet göstermekte olan Akademisyen Polikliniği ile Üniversitemiz öğretim üyeleri ve ailelerine hastane içerisinde seçkin ve özel bir sağlık hizmeti sunulmaktadır.

    Aile Hekimliğinde, toplumdaki hastalık dağılımlarına benzer, akut ve kronik tüm hastalıkları ayrışmamış, farklılaşmamış olarak görerek, “düşük prevalans hekimliği” yapılmaktır.

     Bu kapsamda Aile Hekimliğinde, bireye özgü riskler değerlendirilerek, bireylerin sağlığının korunması için tarama, muayene, laboratuvar testleri, kemoproflaksi, danışmanlık ve sağlık eğitimi yoluyla tüm hastalıkların muayene ve taramaları yapılmaktadır.