Merkezimizde Mayıs 2004 ilk canlı donörden böbrek nakli ile başlayan organ nakli serüvenimiz Temmuz 2005 ilk kadavra donörden böbrek nakli, Mart 2008 ilk kadavra donörden karaciğer nakli, Temmuz 2009 ilk canlı donörden karaciğer nakli ile devam etmiştir.

    Şu ana kadar merkezimizde toplam 400’ün üzerinde böbrek nakli, 300’ün üzerinde karaciğer nakli yapılmıştır. Ayrıca merkezimizde laparaskopik donör nefrektomi ameliyatları da yapılmaktadır. Yine merkezimizde split karaciğer nakilleri, pediatrik karaciğer ve böbrek nakilleri de başarılı bir şekilde yapılmakta ve takip edilmektedir.

   Atatürk Üniversitesi kurulduğu günden itibaren bölgemizde her alanda olduğu gibi organ nakli konusunda da önderliğini sürdürmeye devam ediyor. Oldukça deneyimli, güçlü ve geniş bir ekibimiz var. Tüm Doğu Anadolu Bölgesindeki organ bekleyen hastaların ihtiyaçlarının gidermek için var gücümüzle çalışıyor, ayrıca Türki Cumhuriyetlerdeki organ nakli gereken hastalara da hizmet vermektedir. Bölgemizin organ bağışı konusundaki farkındalığını artırmak için çeşitli toplantılar düzenlemekte ve her türlü bu yöndeki etkinliğe katkıda bulunmaktadır.

Karaciğer ve böbrek nakli yapılarak bu hastaların takip ve tedavisi düzenlenmektedir.

Karaciğer nakli nedir?

     Karaciğer nakli bir tedavidir, yaşam kurtarıcı bir girişimdir. Hasta olan karaciğerin sağlam olanıyla değiştirilmesine denir.

Karaciğer nakli kimlere yapılır?

  1. Siroz (Hepatit veya diğer nedenlere bağlı siroz)
  2. Alveoler Kist (Bölgemizde çok fazla görülmektedir)
  3. Bazı Karaciğer Tümörleri
  4. Wilson Hastalığına bağlı siroz
  5. Çocuklardaki bazı karaciğer hastalıklarında
  6. Ani gelişen karaciğer yetmezliğinde

Bu hastalıklardan birinin varlığı nasıl anlaşılır?

      Karaciğer hastaların genellikle kronik hastalardır ve hastalıklarının farkındadırlar. Ancak herhangi bir hastalığınız yoksa ve halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı, ateş ve gözlerde ve vücutta sararma gibi şikayetleriniz oluşursa mutlaka bir dahiliye uzmanına başvurmalısınız.

     Daha önceden Hepatit B ve C gibi hastalığı olup bunu takip ettiren hastaların siroz gelişmesi açısından hekimleriyle bağlantılı olmaları gerekir. Çünkü bu hastalıkların (kronik hepatit) bir kısmı siroza dönüşebilmektedir. Daha önceden siroz tanısı almış hastaların ise karaciğer kanseri açısından takip edilmeleri gerekir. Hepatit dışında alkolizm de önemli bir siroz nedenidir.

     Bölgemizde sık rastlanan ve karaciğerde yerleşerek tıpkı bir kanser gibi sessizce ilerleyerek karaciğer saran bir hastalık da karaciğer alveoler ekinokok hastalığıdır. Bu hastalık kırsal bölgelerde görülen ve Türkiye’de özellikle bölgemizde sık rastlanan bir hastalıktır. Geç teşhis edilirse bazen karaciğer nakli gerekebilir bazen de karaciğer nakli için geç kalınmış olabilir. Karaciğerin kendi kanserlerinde de karaciğer nakli yapılabilir. Karaciğer kanseri nakil yapılarak tedavi edilebilen nadir kanserlerdendir.

     Çocuklarda karaciğer nakli için en sık sebep doğumsal olarak safra yollarının gelişmediği biliyer (safra yolu) atrezi dediğimiz durumdur. Bu durum dışında karaciğerde bazı doğuştan hastalıklar nakil nedeni olabilir.

     Mantar zehirlenmesi, özellikle bazı ağrı kesiciler olmak üzere ilaç zehirlenmeleri ve aşırı dozları ve bazı bitkisel ilaçların (özellikle zayıflama amaçlı) uygunsuz kullanımı ani karaciğer yetmezliğine neden olabilir. Böyle bir durumdan şüpheleniliyorsa saatler bile önemlidir ve hasta derhal ilgili hekime ulaştırılmalıdır.

Karaciğer nakli nasıl yapılır?

      Karaciğer nakli, hasta kişinin karaciğerinin yerinden çıkarılarak canlı veya kadavra (ölü) vericiden elde edilen yeni karaciğerin bunun yerine konulmasıyla yapılır. Yapılan işlemde esasen alıcı hastanın damarlarıyla yeni karaciğerin damarları birbirine bağlanır.

      Karaciğer nakli ameliyatının süresi karaciğerin canlı vericiden veya kadavra vericiden alınmasına göre ve alıcı hastanın durumuna göre 6-12 saat arasında değişebilir.

Karaciğer nakli ameliyatının komplikasyonları nelerdir?

      Karaciğer nakli yapılan en ağır cerrahi işlemlerden biridir. Dolayısıyla birtakım komplikasyonları da vardır. Bu komplikasyonlardan en sık görülenleri ameliyat sonrası kanama, enfeksiyon ve damarlarla ilgili özel problemlerdir. Komplikasyonların ameliyattan önce ilgili hekimlerle detaylı olarak görüşülmesini ve bilgi alınmasını öneririz.

Karaciğer naklinden sonra hastane süreci nasıl işler?

     Hastalar genelde 1 veya 2 gün yoğun bakımda tutulur. Hastalar 10-14 günde taburcu olmaktadır. Hastanede kalma süresi hastanın hastalığının şiddetine ve ameliyat sonrası ortaya çıkan komplikasyonlara bağlıdır.

Nakledilen karaciğeri vücudun reddetme ihtimali var mı?

      Sadece karaciğer naklinde değil tüm diğer nakillerde de vücudun o organı reddetme ihtimali vardır. Bunun engellenmesi için hastaya ameliyatta ve sonrasında birtakım ilaçlar uygulanmaktadır. Hastanın hastanedeki ve taburculuktan sonraki dönemde bu tedavilerine ve ilaçlarına özen göstermesi gerekir.

Taburcu olduktan sonra nelere dikkat edilmelidir?

     Taburcu olduktan sonra hastalar düzenli aralıklarla takip edilmektedirler. Hastaların ameliyattan sonraki takipleri başlangıçta sık aralıklarla yapılmaktadır. Taburcu olacak hastalara öncesinde klinikte tedavileri ve ilaçları hakkında detaylı eğitim verilmektedir. Nakledilen karaciğerin uzun ömürlü olması ve hastaya faydalı olması ve tedavilere ve ilaçlara gösterilen özene bağlıdır.

Karaciğer nakli karaciğer hastalığını gerçekten tedavi edebilir mi?

     Karaciğer nakli üzerine tüm Dünya’da yapılan çalışmaların sonuçları değerlendirilmiş ve karaciğer kanseri de dahil olmak üzere karaciğer naklinin hastanın sağlıklı bir hayat sürmesinde net olarak faydalı olduğu tespit edilmiştir. Özetle karaciğer nakli olmak hastanın hayatını kurtarır.

Karaciğer nakli için karaciğer kimlerden alınır?

    Kadavra verici (Donör): Beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerin organları bağışlandığı taktirde ölen kişiden alınan karaciğerin hasta olan karaciğerle değiştirilmesidir.

      Canlı vericili (Donör): Karaciğer nakli yapılacak hastaya uygun verici bulunduktan sonra alıcının hasta olan karaciğerinin tamamı çıkarılıp canlı vericiden alınan karaciğer parçasının nakledilmesi işlemidir.

Böbrek nakli nedir?

     Böbrek nakli yaşam kurtarıcı bir girişimdir. Hasta olan böbreğin sağlam olanıyla değiştirilmesine denir.

Böbrek nakli kimlere yapılır?

     Böbrek yetmezliği olan bireylere

Böbrek nakli kimlerden yapılır?

      Kadavra verici (Donör):

      Beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerin organları bağışlandığı taktirde ölen kişiden alınan karaciğerin hasta olan karaciğerle değiştirilmesidir.

     Canlı vericili (Donör): Karaciğer nakli yapılacak hastaya uygun verici bulunduktan sonra alıcının hasta olan karaciğerinin tamamı çıkarılıp canlı vericiden alınan karaciğer parçasının nakledilmesi işlemidir.

Böbrek yetmezliği nedir?

     Böbreklerimizin başlıca işlevleri vücut su, tuz, kalsiyum dengesinin sağlanması, idrar aracılığı ile zararlı maddelerin ve ilaçların vücuttan atılması ve hormon, şeker metabolizmasını dengelemektedir. Böbrek yetmezliği ani (akut) veya süreğen (kronik ) seyirli olmak üzere iki şekilde gelişebilir.

Böbrek yetmezliğinin nedeni nedir?

       Bu hastalığın muhtelif edenleri vardır. Hem çocukluk çağında başlayan idrar yolu enfeksiyonları hem de böbrekle ilgili diğer bir takım hastalıklar böbrek yetmezliğiyle sonuçlanabilir. Ayrıca günümüzde şeker hastalığında böbrek yetmezliğinin nedenleri arasında yer almaktadır.

Diyaliz böbrek hastaları için çözüm mü?

     Böbrek hastaları için, diyaliz kalıcı bir yöntem değildir. Diyaliz, sadece destekleyici bir tedavi Yöntemidir. Günümüzde böbrek hastalığının tek kalıcı çözümü organ naklidir. Fakat toplumumuz bu konuda yeterli bilince sahip değil. Bu durumda ülkemizde organ naklinin yeterince yaygınlaşmamasına neden oluyor. Tüm hemodiyaliz ve periton diyalizi hastaları böbrek nakli için adaydır ve kendilerine en yakın organ nakli merkezine kayıt yaptırmaları T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından da önerilmektedir.

Böbrek naklinin diyalize göre avantajları nelerdir?

      Genel olarak bugün ülkemizde yaklaşık 40 bin diyalize giren hasta mevcuttur. Bunun ilaç ve malzeme olarak devlete yıllık maliyeti yaklaşık 1 milyon dolardır. Oysa organ nakli bir yıllık diyaliz maliyetinin yarısıdır. Üstelik nakledilen organın ömrü, diyalize girenlere göre 2 kat daha uzundur. Organ nakli hem sağlık, hem de ekonomik açıdan daha iyi bir çözümdür. Bunun yanı sıra böbrek nakli olmak kişinin hayat kalitesini belirgin olarak artırmaktadır. En önemlisi ise böbrek naklinin, kronik böbrek yetmezlikli hastayı diyalizden kurtarabilmesidir.

     Bir yakınına nakledilmek üzere böbreğini vermek isteyen kişinin genel tıbbi durumunun, psikolojik ve sosyal durumunun tamamen normal olması ve yapılacak ameliyattan sonra kendisinin zarar görmemesi ve hayatını ameliyat öncesi dönemde olduğu gibi devam ettirebilmesi gerekir. Bu amaçla aşağıda sayılan problemleri olan hastalardan böbrek alınmamaktadır

  1. 18 yaşından küçük olanlar
  2. Hipertansiyonu (tansiyonu 140/90 mmHg üzerinde) olanlar veya hipertansiyon ilacı kullananlar. Şeker (Diyabet) hastaları
  3. Proteinürisi olanlar
  4. Tekrarlayan böbrek taşı öyküsü olanlar o Düşük GFR’si olanlar
  5. Mikrobik sarılık geçiren (hepatit-B ve C gibi) veya bunların etkenlerini taşıyan hastalar.
  6. Mikroskobik hematürisi olanlar
  7. Böbreğinde ürolojik anormallikler olanlar
  8. Ciddi medikal hastalığı olanlar (kronik akciğer hastalığı, yakın zamanda tanı konulmuş kanser hastalığı)
  9. Şişman olanlar (ideal kilosunun yüzde 30’un üstünde kilosu olanlar) o Tromboz veya tromboembolizm öyküsü olanlar.
  10. Psikiyatrik hastalıklara sahip olanlar.
  11. Ailede kuvvetli bir şekilde diyabet, hipertansiyon ve böbrek hastalığı öyküsü bulunanlar; böbrek vericisi olamaz

     Bu maddeler konusunda detaylı bilgi almak için bizimle irtibat kurunuz.

Doku grubu uygunluğu şart mı?

      Böbrek nakli hazırlık işlemi sırasında böbrek alıcısının takılacak böbreği reddetme ihtimalini değerlendiren 3 test yapılır.

     Doku Grubu: Organın kabulünde HLA (DR, B,A) genleri en önemli genlerdir. Alıcı ile verici arasında bu genlerin uyumuna bakılır. Gerektiğinde kan grubu uyumu olan ancak doku uyumu bulunmayan hastalarda da nakil yapılmaktadır.

      Cross-match: Alıcı Adayının kanında vericinin doku grubu antijenlerine karşı oluşan antikorları saptamaya yarayan testtir. Düzenli olarak nakil öncesi dönemde yapılır ve pozitif çıkması böbrek nakline engeldir. Bu test pozitif iken böbrek nakli yapılırsa böbrek daha ameliyat masasında atar.

     Panel Reaktif Antikor (PRA) Yüzdesi: Alıcı adaylarının kanında dolaşan doku grubu antijenlerine karşı oluşmuş antikorları saptamaya yönelik bir testtir.