Yaşamını yitirmiş bir insan gözünden alınan kornea parçasının nakil için uygunluk muayene ve değerlendirilmelerinin yapıldığı, uygun bulunan kornea dokularının hastaya nakil yapılana kadar uygun koşullarda saklandığı laboratuvarlara göz bankası denir. Göz bankaları dünyadaki en eski transplantasyon kuruluşudur.

      Dünyadaki ilk göz bankası, 1944 yılında, Dr. R. Townley Paton tarafından New York City’de kurulmuştur. 1957 yılında, Türkiye’deki ilk göz bankası Vehbi Koç tarafından, Ankara Üniversitesi Hastanesinde kurulmuştur.

     Ortak standartlar ve işleyiş konusunda birliği, göz bankaları arası bilgi alışverişini sağlamak, 2001 yılında, resmi gazetede “Göz Bankaları ve Kornea Nakli Merkezleri Yönergesi” yayımlanmıştır,2005 yılı başında yürürlüğe girmiştir.

     Türk Ceza Yasası; kadavradan kornea alım yetkisi yalnızca göz bankalarına tanınmıştır. Göz bankaları ve çalışanları dışındaki kurum ve kişilerin, kornea alımı, saklanması ve dağıtımı yapması suç sayılmıştır.

     Göz bankası, Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma hastanesi bünyesinde 25.03.2013 yılında Dr. Sadullah Keleş tarafından kurulmuştur ve halen bankanın mevcut müdürü olarak görev yapmaktadır. Banka bünyesine 2019 yılında Dr. Mustafa Yıldırım katılmıştır. Bankamız bünyesinde kurulduğu günden bu yana yaklaşık 400 kornea nakil ameliyatı yapılmıştır.

      Hastanemiz Göz Bankası, poliklinik binası -1.katta Göz polikliniği karşısında hizmet vermektedir.

      Bankamız; hasta muayene odası, arşiv ve müdür odası, kornea laboratuvarı olmak üzere 3 odadan oluşmaktadır.

     Göz bankamıza bağlı 1 adet devlet hastanesi(Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi) bulunmaktadır.

     Göz Bankamızda 1 Tıbbi Müdür, 1 Göz Bankası Laboratuvar Sorumlusu,2 teknisyen olmak üzere 4 kişi görev yapmaktadır.

     Öğretim Üyeleri

  1. Doç.Dr Sadullah KELEŞ

     Göz Hekimi tarafından muayenesi yapılıp kornea nakli gerekli görülen hastaların hekimleri tarafından göz bankasına hasta kimlik ve klinik bilgileri ile başvurusu yapılıp, bakanlığın kayıt sisteminden hasta kaydı oluşturulur.

     Göz bankası tıbbi müdürü tarafından kayıtlar ve donör bilgileri karşılaştırılarak kayıt sırasına göre eşleştirme yapılır.

     Sırası gelen hasta hekimi tarafından bilgilendirilir ve ameliyat için çağırılır.

     Kliniğimizde kornea nakli ameliyatları penetran (tam kat) ve DALK (Derin anterior lameller keratoplasti) şeklinde uygulanmaktadır.

Kornea Nakli Neden Yapılır?

     Kornea nakli, korneasında geri dönülmez ve tedavi edilemez problemler yaşayan hastalara uygulanan bir işlemdir. Genellikle kornea yapısının ve saydamlığının bozulması sonucunda görme bozukluğu yaşayan hastalara başka bir tedavi yöntemi olmadığı zaman kornea nakli yapılması gerekmektedir.

Kornea Nakli Kimlere Yapılır?

      Kornea nakli, kornea yapısının bozulduğu, yok olduğu ya da saydamlığını yitirdiği durumlarda görme kaybı yaşayan hastalara yapılmaktadır. Korneanın bu duruma gelmesine birçok farklı göz hastalığı ya da travmalar neden olabilmektedir.

Kornea Nakli Yaptırmak Riskli midir?

     Yapım aşamasından hiçbir risk bulundurmayan bir cerrahi müdahale yoktur. Yapılan bütün ameliyatlarda olan riskler maalesef kornea nakli ameliyatlarında bulunmaktadır. Ameliyat esnasında kontrol edilemeyen göz içi kanamalar, ameliyat sonrası göz içi enfeksiyon (endoftalmi) gibi körlüğe sebep olabilecek komplikasyonlar görmeyi etkileyebilir. Ayrıca zaman içinde greft (kornea)reddine bağlı olarak tekrar nakil ameliyatı gerebilir. Bununla beraber kornea nakli, sonuçları itibariyle yüksek oranda başarılı bir cerrahidir.

Kornea Nakli Körlüğe Neden Olur mu?

     Yukarıda da belirttiğimiz gibi hiçbir riski olmayan bir cerrahi müdahale yoktur. Kornea nakli direkt olarak körlüğe neden olmaz. Ancak nakil sırasında gözde meydana gelen kanamalar durdurulması zor kanamalardır ve sonucu göz kaybına kadar varabilmektedir.

Kornea Nakli Sonrası İyileşme Ne Zaman Olur?

     Kornea nakli ameliyatı sonrasında bir hafta sonra kişi normal yaşantısına dönebilir. Ancak nakilden sonra görme kalitesi her ne kadar artmış olsa da tam sonuç ve iyileşme ancak dikişlerin alınmasından itibaren görülmektedir. Dikişler işlemden en az 12 ay sonra yaranın iyileşmesi ile paralel şekilde alınmaktadır.

Kornea Nakli Ameliyatı Ne Kadar Sürer?

Ameliyat yaklaşık olarak 30 ila 45 dakika arasında sürmektedir. Ancak bu süre ortalama bir süredir. Hastadan hastaya süre değişiklik gösterebilir. Ameliyat anı ve ameliyat esnasında yaşanan herhangi bir problem de işlemin süresine etki etmektedir.

Kornea Nakli Ameliyatı Yapılmazsa Körlük Olur mu?

     Kornea, görme işlemi içerisinde mercek görevi gören bir dokudur. Korneada meydana gelen herhangi bir hasar ya da tedavisi mümkün olmayan hastalıklar görme kabiliyetini büyük derece etkilemektedir. Eğer nakile gerek görülüyorsa ve kornea nakli yaptırılmazsa zaman içerisinde görme kabiliyetinin iyice azalacağını düşünürsek, körlük oluşması da mümkündür.

Kornea Nakli Sonrası Net Görme Mümkün mü?

      Kornea naklinin amacı hasarlı kornea nedeniyle bozulan görmenin düzeltilebilmesi için hastaya sağlam bir kornea nakletmektir. Buradan yola çıkarak söyleyebiliriz ki; kornea nakli sonrasında eskisine göre daha net görme mümkündür.

Kornea Nakli Ameliyatında Başarı Şansı Nedir?

     Kornea nakli işleminin hangi hastaya ne sebeple yapılmış olduğuna göre başarı oranları da değişiklik gösterebilmektedir. Örneğin, keratokonus ve birçok distrofi rahatsızlığında nakil işlemi %90-95 oranında başarılı olurken, göz uçuğu durumlarında (herpetik keratit) bu oran %50 ila %80’lere kadar düşebilmektedir.

Kornea Nakli Yaşlı İnsanlara Yapılır mı?

     Durum kişinin göz durumuna göre değişebilmektedir ancak çok yaşlı insanlara nakil işlemi yapılmayabilir.

Kornea Naklinden Sonra Gözlük Kullanmak Gerekir mi?

  Çoğunlukla kornea nakli ameliyatından sonra doktorlar hastalara belli bir süre kullanmaları için gözlük ya da lens verebilmektedir. Bu durum ve süresi hastadan hastaya değişiklik gösterebilir.

Vücudun Korneayı Reddetme Riski Nedir?

     Vücut yapılan kornea naklinden sonra nakil edilen korneayı her zaman tanımayabilir ve reddeder. Onu dışarıya atmaya çalışır ve bu nedenle ağrılar, yanmalar hissedilebilir. Böyle bir durumla karşılaşma riski çok nadir de olsa mevcuttur.

Kornea Nakli Ameliyatı Başarısız Olursa Ne Olur?

       Genellikle ameliyatın başarısız olma durumu doku reddinden dolayı ortaya çıkmaktadır. Böyle bir durum ile karşılaşıldığında tekrar nakil işlemi ya da yapay kornea takılması işlemleri yapılabilir.

Kornea Nakli Ameliyatından Kaç Gün Sonra İyileşilir?

       Kornea nakli sonrası tam iyileşme yaklaşık olarak altı ayı bulabilir. Operasyona bağlı olumsuz durumların atlatılması yaklaşık iki haftadır. İki hafta ile altı ay arasında kornea reddini önlemeye yönelik girişimler vardır. Bağışıklık sistemi baskılanır ve diğer bazı önlemler daha alınır. Eğer vücut korneayı reddetmezse onikinci aydan sonra dokuya atılan dikişler alınarak iyileşme süreci tamamlanır.